استفاده از كتاب قانون تجارت آزاد است .
شركت سهامي خاص الف ، حسب تقاضاي يكي از طلبكارانش به حكم دادگاه ذيصلاح ورشكسته شده ، اين شركت با پرداخت ۵۰% از سرمايهاش تشكيل گرديده و مديران آن با وجود نياز مبرم شركت از مطالبه سرمايه تاديه نشده خود داري نمودهاند . در اساسنامه شركت انتقال سهام موكول به موافقت مديران شركت گرديده است . آقاي ب كه دارنده ۵۰ سهم از كل سهام شركت بوده با ارسال اظهار نامهاي خطاب به شركت اعلام داشته كه تصميم گرفته سهام خود را از قرار هر

سهم به مبلغي كه تعيين نموده است به ج بفروشد و خواسته است كه شركت ظرف مدت يك ماه با اين انتقال موافقت نمايد . به اين تقاضا ترتيب اثر داده نشده و ب ۴ ماه پس از تاريخ ثبت اظهار نامه ، بدون موافقت شركت سهام خود را با ظهر نويسي در پشت اوراق سهام به ج واگار كرده است . اداره تصفيه كه امر تصفيه شركت الف را بعهده گرفته با اشخاص زير مواجه شده است :
شركت ايتاليايي د كه به توليد موكت اشتغال دارد و در تمام دوران فعاليت تجارتي شركت الف ، با آن شركت همكاري داشته و به محض اعلام شركت مذكور كالاهايي را كه سفارش ميداده ، بدون آن كه نيازي به گشايش اعتبار اسنادي باشد ارسال ميداشته است ، با فرستادن اخرين سفارش ، اطلاع پيدا كرده است كه شركت الف ورشكسته شده است ، بلافاصله به اداره تصفيه مراجعه و تقاضا كرده كه چون عين كالاها موجود ميباشد به آن شركت مسترد گردد . كالاها به بندر عباس رسيده و تشريفات گمركي آن به تقاضاي حق العمل كاري كه از طرف صاحب كالا مامور بوده انجام شده و كالاها به وي تسليم شده و او هم به يك متصدي حمل تحويل داده كه به تهران حمل نمايد ، ولي هنوز اقدامي صورت نگرفته است .
D كه با ارائه يك فقره برات مدعي است دارنده آن برات ميباشد و A آن را در وجه Bصادر كرده و B به نفع C ظهر نويسي نموده و C فقط مبادرت به امضاء در ظهر برات نموده و بدين ترتيب برات به مالكيت وي در آمده است ، علاوه بر امضايB و C در ظهر برات ، امضاي شركت الف نيز در پشت اين سند ملاحظه ميشود . نام شركت الف به عنوان براتگير در متن برات قيد شده ولي امضاي او در روي برات وجود ندارد . D ادعا ميكند كه شركت الف به عنوان برات گير پشت برات را امضاء كرده ، در حاليكه مديران شركت ورشكسته الف ادعا دارند كه برات از طريق ظهر نويسي به آن شركت انتقال داده شده و آن شركت نيز با ظهر نويسي برات در اختيار D قرار داده است . سر رسيد برات به رويت بوده و ۱۵ ماده پس از تاريخ صدور اقدام به واخواست عدم تاديه رسيده است . تقاضاي D از اداره تصفيه اين است كه چون شركت الف بعنوان براتگير برات را قبول كرده است در عداد غرماء قرار گيرد .
ي با ابراز يك فقره چك اظهار ميدارد كه شركت الف ظهر آن چك را بدون قيد هيچ عبارتي امضاء كرده است . صادر كننده چك شركت با مسئوليت محدود ق ميباشد و چك در وجه ل صادره شده است . ل يك ماه پس از تاريخ چك به بانك محال عليه مراجعه كرده و به علت نداشتن موجودي ، گواهي عدم پرداخت صادر شده است . ل به اداره تصفيه رجوع كرده و تقاضا نموده در شمار غرماء قرار گيرد . با درنظر گرفتن مقررات موضوعه و اصول و قاواعد حقوق تجارت مستدلا و مشروحا توضيح دهيد اداره تصفيه :
اولا : براي وصول بقيه ارزش اسمي شركت الف كه بدون پرداخت باقي مانده بايد به ب مراجعه نمايد يا ج و اساسا آيا انتقال سهام قانونا صورت گرفته است يانه ؟
ثانيا : با شركت ايتاليايي د چگونه بايد برخورد كند ، آيا دعوي استرداد آن شركت قابل پذيرش است يا نه ؟
ثالثا : آيا بايد به تقاضاي D ترتيب اثر دهد و يا نه و چنانكه دعوي به طرفيت امضاء كنندگان اين سند طرح شود ، دادگاه مامور رسيدگي به چه نحو بايد مبادرت به صدور راي نمايد ؟
رابعا : نسبت به تقاضاي ي چگونه بايد عكس العمل نشان دهد ، آيا بايد وي را به عنوان طلبكار شركت بشناسد يا نه و در صورتيكه پاسخ مثبت باشد تحت چه عنوان ؟